1η Σεπτέμβρη 1944: Η απελευθέρωση της Καρδίτσας από τους Γερμανούς

"Οι Ιταλοί εγκαταλείπουν την Καρδίτσα στις 11 Μαρτίου 1943 κάτω απ’ την πίεση των ανταρτών απ’ το φόβο της επίθεσης.

Οι Γερμανοί εγκαταλείπουν τώρα και αυτοί την πόλη, για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Και κάτι περισσότερο μάλιστα. Τώρα ο ΕΛΑΣ είναι στρατός που δίνει μάχες και εκ παρατάξεως. Η επιχείρηση στην πόλη και η μάχη του Κοσκινά μέσα στον κάμπο, δίνουν στους Γερμανούς να καταλάβουν οτι μια δεύτερη επιχείρηση των ανταρτών εναντίον της Καρδίτσας μπορεί να είναι ακόμη πιο αποτελεσματική από την πρώτη. Όπως λοιπόν οι Ιταλοί, έτσι και οι Γερμανοί σκέπτονται την αντεπίθεση σαν την καλύτερη άμυνα. Οι Ιταλοί δεν έφτασαν καν στην πραγματοποίησή της και εγκατέλειψαν την πόλη την άνοιξη του 1943, όπως είδαμε. Οι Γερμανοί οργανώνουν και πραγματοποιούν αντεπιθέσεις, όπως αυτή στις 7 Αυγούστου 1944. Αυτή η μάχη προβληματίζει πλέον σοβαρά του Γερμανούς. Φοβούνται τα χειρότερα. Δεν νιώθουν ασφαλισμένοι στην Καρδίτσα και δεν τους περισσεύουν δυνάμεις για να εξασφαλίσουν ενισχύσεις.

Είναι 1η Σεπτεμβρίου 1944. Όλη τη νύχτα τα πυροβόλα των Γερμανών βάλλουν απ’ τις δυτικές άκρες της πόλης προς τα ριζά. Δεν προετοιμάζουν επίθεση αλλά αποχώρηση, εγκατάλειψη της πόλης. Όλος ο πληθυσμός είναι κλεισμένος στα σπίτια από νωρίς. Τον τελευταίο καιρό οι Γερμανοί έχουν πυρπολήσει αποθήκες της ΑΤΕ, του Παπαστράτου, του Γκούμα, τις οικίες Κόφφα και Ψάρα και το παράρτημα Γυμνασίου. Απόψε βάλλουν με το πυροβολικό τους προς τα ριζά και κάνουν και

πλιάτσικο. Ο πληθυσμός αγρυπνά πίσω απ’ τα παράθυρα. Κατέχεται από αγωνία αλλά και ελπίδα οτι πρόκειται για τον τελευταίο “σπασμό” του κατακτητή. Οι ώρες κυλούν. Πλησιάζει να ξημερώσει. Το πυροβολικό δεν ακούγεται πια. Αυτοκίνητα δεν ακούγονται. Βήματα δεν ακούγονται.

Χαράζει και τα χάραμα αυτό βρίσκει την Καρδίτσα πάλι ελεύθερη. Τη φορά αυτή οριστικά. Οι Γερμανοί συμπτύχθηκαν στα Τρίκαλα. Και θα μείνουν εκεί όλο το Σεπτέμβρη και ως τις 18 Οκτώβρη, χωρίς ούτε καν να επισκεφτούν πια την... “καταραμένη” πόλη. Την Καρδίτσα που έγινε την άνοιξη του 1943 η πρώτη ελεύθερη πόλη όλης της κατεχόμενης Ευρώπης και αποτέλεσε την πρωτεύουσα του “κράτους” της ελεύθερης Ελλάδας όλο σχεδόν το 1943.

Τώρα η Καρδίτσα ελευθερώνεται οριστικά, ενάμιση μήνα πριν απ’ τις άλλες θεσσαλικές πόλεις.

Γίνεται δοξολογία στο Μητροπολιτικό ναό. Οι καμπάνες στέλνουν το χαρμόσυνο μήνυμα. Η πόλη πρέπει να διοικηθεί ξανά. Τώρα δεν υπάρχουν οι δυσκολίες της πρώτης απελευθέρωσης. Είναι παρόν το εκλεγμένο Επαρχιακό Συμβούλιο με τον Έπαρχο. Είναι παρόν το εκλεγμένο Δημοτικό Συμβούλιο με το δήμαρχο, τον Μένιο Νασιάκο (ο Γ. Μέλος βρίσκεται στην Αθήνα). Έχει η πόλη το Λαϊκό της Δικαστήριο και το Αναθεωρητικό, την Πολιτοφυλακή, τη Διοικητική Επιτροπή Θεσσαλίας που κάνει την Καρδίτσα πρώτη της έδρα.

Στα ορεινά της Καρδίτσας, στο χωριό Πετρίλια, έχει μεταφερθεί από τη Βίνιανη εδώ και μήνες η ΠΕΕΑ (η κυβέρνηση του Βουνού) και εδώ βρίσκεται το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ και η ηγεσία του αγώνα. Λίγο πιο χαμηλά βρίσκεται και σε μικρή απόσταση απ’ την Καρδίτσα εξακολουθεί να λειτουργεί το αεροδρόμιο της Αντίστασης.

Η Καρδίτσα με την περιοχή της παραμένει Η ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.

Όλα αυτά όμως θα κρατήσουν λίγο, καθώς τη νίκη του λαού θα την κλέψουν τα τανκς των ξένων και η χώρα θα πνιγεί πάλι στο αίμα."   (Απόστολος Στρογγύλης, «Η Πρωτεύουσα της ελεύθερης Ελλάδας», ΦΥΤΡΑΚΗΣ 1988, σελ.215-216)